Naar een duurzame huisartsenpraktijk

Een toekomstbestendige huisartsenpraktijk is ook een duurzame huisartsenpraktijk. Huisartsen Dennis Pot en Iris Wichers delen in een workshop hun groene tips vanuit hun eigen ervaring en onderzoek.

Zo’n zeven procent van de CO2-uitstoot in Nederland wordt veroorzaakt door de zorg. Dat is een flink aandeel. De huisvesting van alle gebouwen, de reisbewegingen van patiënten en zorgmedewerkers, de productie en het gebruik van geneesmiddelen: allen dragen ze bij aan de fikse ecologische voetafdruk van de zorg in Nederland. 

Welk aandeel daarvan precies voor de huisarts is, is onbekend, maar dat de huisarts kan bijdragen aan het verminderen van de uitstoot staat vast. En als het aan Pot en Wichers ligt, gaan meer huisartsen hier actief mee aan de slag. Huisarts Wichers zet zich al jaren in voor verduurzaming van de zorg en schreef mee aan De Groene Huisartsenpraktijk, een e-boek voor huisartsen die hun praktijk willen verduurzamen. 

CO2-neutraal
Pot is met zijn Huisartsenpraktijk Hilversum Oost de eerste CO2-neutrale huisarts van het land. “We zijn in 2015 begonnen met maatregelen die we thuis ook nemen: afval scheiden, de lampen uitdoen, besparen op papier, noem maar op. Langzaam maar zeker werd het voor mij een sport en stelde ik mezelf als doel om volledig CO2-neutraal te worden.” 

Als pionier moest Pot vooral veel zelf uitzoeken. Hij gebruikte onder meer de milieubarometer van Stimular, een tool om voor jezelf in kaart te brengen waar het grootste deel van de uitstoot zit. Ongeveer een kwart is elektriciteit en daar bleken veel besparingsmogelijkheden te liggen. Lampen uit, beeldschermen uit, de airco slimmer instellen en het koffiezetapparaat ’s nachts uitzetten. 

Ook berekende hij dat er voor zijn praktijk jaarlijks zo’n 56.000 kilometer wordt gereden: voor visites, door medewerkers en door leveranciers. Zelf doet hij nu zijn visites op de fiets en probeert hij ook zijn medewerkers te stimuleren om op de fiets te komen: hij liet daar zelfs een afsluitbaar fietsenhok voor plaatsen. 

Videobellen en e-bike
Wichers strooit tussendoor met wat indrukwekkende cijfers. Voor elke 5 kilometer die huisartsen of patiënten afleggen voor een consult, kunnen we 50 uur videobellen. En iemand die vier keer per week met zijn e-bike naar het werk gaat, zorgt jaarlijks voor 6 kilo CO2-uitstoot, iemand die datzelfde met de auto doet voor 66 kilo. 

Ook geneesmiddelengebruik levert een belangrijke bijdrage aan de CO2-uitstoot in ons land, zo vertelt Wichers: “Zo kan Lidocaine het water flink vervuilen, en dus is het advies om eventuele restanten bij het restafval te doen. Ook Dosisaerosolen hebben een grote invloed op het milieu: daar zit een sterk broeikasgas in dat tot wel veertien jaar in onze atmosfeer blijft. Dit kan dus een afweging zijn om een poederinhalator voor te schrijven.”  

Verspilling voorkomen
Dat laatste doet Pot nu steeds meer. “Als ik aan mensen uitleg dat het milieuvriendelijker is, staan ze er eigenlijk altijd wel voor open. Verder probeer ik bij de eerste uitgifte niet te veel voor te schrijven om verspilling te voorkomen.” 

In het nieuwe gebouw dat Pot in 2018 met zijn collega’s betrok, staan geen nieuwe meubelen. “Ik heb alleen de computers nieuw aangeschaft, verder heb ik alles van Marktplaats gehaald: van bureaustoelen tot beeldschermen.” Hij berekende dat zijn praktijk nu nog zo’n 20 ton CO2 uitstoot. “‘U mag niet schaden’ is onderdeel van de eed die wij als huisarts afleggen. Ik vind dus dat ik die uitstoot die er nog is, moet compenseren.” Dat doet Pot via Trees for all: voor een bedrag van 337,50 euro liet hij vorig jaar 67 bomen planten. Zijn opdracht aan de zaal: neem je verantwoordelijkheid en ga verminderen. 

Ga daarvoor op zoek naar mensen in je praktijk die hierin een voortrekkersrol willen spelen, adviseert Wichers tot slot. “Bespreek je doelen, doe de milieubarometer en begin met de quick wins.” 

Meer tips

  • Wilt u aan de slag met het verduurzamen van uw praktijk(voering)? In het e-boek ‘De groene huisartsenpraktijk’ van de LHV, het NHG en Stimular vindt u handvatten, tips en ervaringen van andere huisartsen. U vindt het boek hier.  
  • Voor advies over (duurzaam) bouwen, verbouwen of over huren: neem contact op met Bouwadvies   

Voeg toe aan selectie