De zorg in 2040

Preventief, technologisch en persoonlijk

Dat de huisartsenzorg aan verandering onderhevig is, daar bestaat geen twijfel over. Sjoerd Emonts, adviseur bij strategie- en innovatiebureau BeBright, laat belangrijke trends en ontwikkelingen zien en pleit voor een radicale transformatie van de huisartsenzorg. Maar wel in behapbare stappen. “We moeten nu een heldere stip zetten voor de komende vijf jaar.”

Dubbele uitdaging
Emonts strooit aan het begin van zijn presentatie met cijfers. “Ze kunnen een deprimerend beeld schetsen, maar ik zal vervolgens ook laten zien dat het anders kan.”
De vergrijzing neemt verder toe. In 2040 is 27 procent van de bevolking ouder dan 65 jaar. Chronische aandoeningen zullen toenemen. Nu zijn er 8,5 miljoen chronisch zieken, in 2040 gaat dat richting 10 miljoen. Het aantal dementerenden zal ook groeien, naar bijna een half miljoen over 20 jaar.
Dit alles heeft effect op de huisartsenzorg. Het aantal huisartsbezoeken zal toenemen. In 2040 zijn er 1,4 keer zoveel huisartsen nodig dan nu. De werkdruk neemt toe, evenals de administratielast. “De absolute groei van de huisartsenzorg die nodig is, zal alleen maar verder stijgen. En dat terwijl er nu al een tekort aan huisartsen is, vooral aan de randen van ons land. Het komt erop neer dat we een dubbele uitdaging hebben. De zorgvraag neemt toe en de arbeidsvraag neemt toe.”

Gezondheid moet centraal staan, niet de ziekte.

Gegevensuitwisseling
Volgens Emonts is het tijd voor een grote transformatie. “Het moet fundamenteel anders. Gezondheid moet centraal staan, niet de ziekte. Patiënt centraal. De zorg moet persoonlijker, participatiever, meer gericht op preventie.” De patiënt zal meer een stem krijgen, meent Emonts. “Hij is ook beter geïnformeerd. Inmiddels gebruiken 4 miljoen mensen Thuisarts.nl.” Technologie zal een belangrijke plaats innemen. “Maar het moet niet een doel zijn, maar een manier waarop die transformatie mogelijk wordt.”
Hij wijst onder andere op gezondheidsapps, diagnostiek via e-health, games die gedragsverandering bevorderen en de opkomst van Virtual Reality, 3D printers en monitoren op afstand. “Patiënten kunnen zelf scans gaan maken. Ze verzamelen data over hun gezondheid die ingezet kunnen worden voor de zorg. Nu al verzamelen ze veel data, maar dat komt vaak niet bij de huisarts terecht. Via subsidie wordt die gegevensuitwisseling gestimuleerd.”
De transformatie draait niet om technologie, benadrukt Emonts. “Dat is slechts 10 procent van het verhaal. Het gaat om het creëren van vertrouwen, van randvoorwaarden. Het is vooral ook sociale innovatie. Dat zie je bijvoorbeeld bij huisartsen die samenwerken met fitnesspraktijken.”

Sciencefiction?
‘Caring Community’ is de toekomst voor de huisartsenzorg, denkt Emonts. De praktijk van de huisarts is ooit ontstaan om gratis hulp te bieden aan kwetsbaren. Nu kan er gebruik gemaakt worden van technologische toepassingen en wordt er gekeken naar waar een patiënt behoefte aan heeft. “Is het een belachelijk sciencefiction beeld? Ik denk van niet. We moeten echt anders gaan kijken naar kosten en naar regelgeving voor de zorg.”
Hij gelooft dat het kan en laat dat zien met enkele voorbeelden.
“In Duitsland is een project gaande waar 500 zorgverleners, zowel huisartsen als medisch specialisten met elkaar samenwerken. Er wordt ruimte gecreëerd om te innoveren. Er wordt veel meer gestimuleerd om patiënten actief te maken. Er wordt gewerkt met preventie en promotie. Wat blijkt? Patiënten hebben minder klachten, ze zijn gezonder.”
In Nederland zijn er ook al enkele initiatieven, zoals in Limburg, waar de Pluspraktijk is gestart. Hier staat ook de behoefte van de burger centraal. “Veertien huisartsenpraktijken doen mee. Ook het streekziekenhuis is betrokken.” En dan heb je nog Zorg op Afstand. Zij ondersteunen zorginstellingen en huisartsen met hartfilmpjes en monitoring. “E-health hoef je niet zelf te bestendigen. Je kunt gebruik maken van een instelling zoals Zorg op Afstand.”

Eindstip
Vanuit de meekijkende huisartsen komt onder meer de vraag hoe je die enorme verandering kunt bewerkstelligen. Emonts erkent dat er valkuilen zijn. “Nu wordt er vaak een eindstip gezet en daar naartoe gesprongen. Dat is te groot. Maar in Limburg bijvoorbeeld maken ze kleine stappen.”
Een andere kijker vindt dat er al op de korte termijn keuzes moeten worden gemaakt. Emonts: “Eens. Het is goed om een heldere stip te zetten voor de komende 5 jaar. Op welke innovatie richten we ons, en waarop niet.”
2040 is ver weg, maar Emonts hoopt dat er beweging in komt. “We zijn nu verzonken in de bestaande situatie. We lopen over in onze beschikbaarheid. We moeten echt gaan nadenken over een stip. Ik vertelde dit vijf jaar geleden ook al en over vijf jaar zal dat ook weer zo zijn. Dat is niet erg. Bewustwording heeft tijd nodig.”

Voeg toe aan selectie